Nasa dalawang buwan pa lamang ng pagsasanay sa Balayan (Batangas) si Padre Pedro Chirino, isang historian, noong 1591 nang hugutin siya para idestino sa Taytay at pamahalaan ito bilang unang mission station ng mga Jesuita sa gawing-Silangan ng Laguna de Bay. Isinalin sa mga Jesuita ang Parokya ng San Juan Bautista mula sa nagtatag at naunang namahalang mga paring Franciscano.

Noong Marso 25 ng taon ding iyon, kapistahan ng Anunciata, ipinagdiwang ni Padre Chirino sa baryo Santa Ana, malapit sa lawa, ang kaniyang unang Misa bilang misyonero. Pinaniniwalaang ang lugar na ito’y nasa kinikilala natin ngayong malawak na relocation site na Lupang Arenda.

Ang kauna-unahang homiliya niya sa Tagalog ay binigkas sa isang Misa noong Agosto 15, 1591, kapistahan ng Asuncion (pag-akyat sa Langit ng Birheng Maria), sa lugar na tinawag na “Pinagmisahan” sa bundok ng Antipolo. Ito ang unang araw ng pagtuntong ng misyong Jesuita sa Antipolo, at si Padre Chirino rin ang naging kura paroko. Kilala ang lugar na ito ngayon bilang White Cross at Via Dolorosa.

Ang Taytay ang unang baseng himpilang pangmisyon ng mga Jesuita. Nang lumaon ay naging baseng himpilan na rin ang Antipolo. Maging ang Cainta ay nakakabit pa sa Taytay noon; ginawa itong sakop na visita (annex) ng Taytay sa ilalim pa rin ng eklesiastikong pamamahala ng mga Jesuita noong 1597. Kasabay sa paglago ng simbahan sa Taytay ang pagkakatatag ng isang Cofradia (kapatiran), kasunod ang pagkakaroon din ng Cofradia de la Anunciata sa Antipolo.

Sa panahon ng “unang” Cofradia

Maraming gumagamit noon ng Agnus Dei (Kordero ng Diyos). Ito ang mga natunaw na paschal candle o kandilang nabendisyunan ng Papa sa Roma na hinulmang imahen ng Korderong may hawak na bandila o kaya’y krus. Ginagawa itong kuwintas sa leeg o sa bisig. Pinaniniwalaang proteksiyon ito laban sa masasamang espiritu, kapinsalaan sa katawan, sa mga buwayang nasa lawa, palaisdaan, ilog at katubigan. Dahil sa paggamit ng Agnus Dei ay nabawasan din ang labis na paglalasing at mga gulo’t kasamaang sanhi ng bisyong ito.

Tuwing Biyernes ng Kuwaresma ay kinakanta ang Salve Regina para sa Mahal na Birhen at may pagsesermon sa simbahan. Isang araw ng Biyernes, pagtunog ng kampana ng simbahan, umahon sa paliligo sa ilog ang mga tao para magsimba. May isang nagpa-iwan at nagbiro pang “uwian naman ninyo ako!” Habang inaawit ng kaniyang mga kasamahan ang Salve Regina, naiwan siyang naliligo, hanggang sakmalin siya ng buwaya at iniwang malamig na bangkay na lulutang-lutang sa tubig. “Nuno” ang tawag ng mga tao sa buwaya.

Inatake ng mga misyonerong pari ang maluhong kaugalian sa pagbuburol ng patay. Dahil sa mga piging sa lamayan ay nalulubog sa utang ang mga naulila. Nasasangla ang mga ari-arian at maging ang sarili nila para lamang makabayad.

Upang makaiwas sa ganito, isa sa naging gawain ng Cofradia ang pagbibitbit ng karo ng bangkay patungong libingan habang may sindi silang mga kandila. Pagkalibing ay kasama na nila ang pamilya ng yumao patungo sa simbahan upang manalangin para sa namatay. Sa gayo’y natutupad ang layuning pangkabanalan at pagkakaibigan ng komunidad nang hindi nakabibigat sa pamilya ng naulila. Nang lumaon ay naging gawain na rin ng Cofradia ang pagdalaw sa mga maysakit at para sa kanilang mapayapang pagyao.

Aklat-Talaan ng mga Binyagan sa Parokya ni San Juan Bautista noong 1847.

Aklat-Talaan ng mga Binyagan sa Parokya ni San Juan Bautista noong 1847.

Hinihikayat ng Cofradia ang mga binyagan na mangumpisal at ipaunawa ang pananampalataya sa mga hindi pa binyagan. Sa bawat baryo ay naglagay ng isang krus sa kalsada na pinagtitipun-tipunan ng mga kabataan tuwing gabi para manalangin.

Sa parokya ni San Juan Bautista ay may naitalang 378 na nasa hustong edad at mahigit 200 mga bata ang bininyagan na karamihan ay idinulog ng mga amang pagano noong 1597 hanggang 1598. Maraming benindisyunan at binuklod ng kasal, mga naputol na pakikiapid at bawal na pagsasama. Maraming anito o idolong diyus-diyosan ang pinagsisira at sinunog. Mahigit 800 ang nakapangumpisal — mayroong mga nangungumpisal buwan-buwan, mayroong kada-15 araw at mayroon ding kada-8 araw. Sa ngayon, ang pinakalumang aklat-talaan ng Binyag na nasa pag-iingat pa ng Parokya ay may-petsang 1847.

Patuloy ang pagdami ng mga mananampalataya sa Taytay. Sa mga kalapit na lugar na Dalig (Antipolo) at Angono ay mayroon na ring Kapilya. Tumitingkad ang pagiging relihiyoso ng mga taga-Taytay tuwing sasapit ang Semana Santa. Noong 1602 ay nagkaroon ng prusisyon na sa kauna-unahang pagkakataon ay may mga nag-penitencia — may pasang-krus, sinusugatan at hinahataw ang sarili.

Ang Cofradia ngayon
Wasak na Simbahan matapos bombahin ng mga Kano, 3 June 1899

Wasak na Simbahan matapos bombahin ng mga Kano, 3 June 1899

Maliban pa sa Cofradiá (Cofradía de la Anunciata), ang mga sumunod pang sinaunang samahang relihiyoso sa Taytay ay ang Venerable Orden Tercera, Capisanan ng Poóng San José at Capisanan ng Mahal na Puso.

Ang nakatalang pinakamatandang samahang umiiral pa sa Taytay hanggang ngayon ay ang Cofradia de Anunciata [de Taytay] na itinatag noong 1878 (o maaaring muling binuhay lamang ang sinaunang Cofradia). Mas matanda pa rin ito kaysa alinmang sektang “Kristiano” at relihiyosong organisasyon at kilusan na nagsulputan nang masakop tayo ng mga Kano. Nanatili ang Cofradia kahit namasaker ang may isang libong sibilyan noong Marso 19, 1899 (kapistahan ni San Jose); kahit ang simbahan ay labis na nasalanta ng apoy, at ang nakatindig na lamang ay ang bungad-na-harapan (facade), dingding at kampanaryo dahil sa pambobomba noong Hunyo 3, 1899.

Naging municipalidad ang Taytay noong Marso 29, 1900 sa ilalim ng pamamahalang Amerikano. Naging bahagi ng Probinsiya ng Rizal noong Hunyo 11, 1903. Pagkatapos ay pinagsanib ang mga municipalidad ng Taytay, Cainta at Angono, at ang luklukan ng pamahalaan ay nasa Taytay. Noong Nobyembre 6, 1903, ang Angono ay hiniwalay sa Taytay at naging bahagi ito ng bagong tatag na municipalidad ng Binangonan.

Noong Marso 11, 1913 ay hiniwalay ang sitio ng Bulao at Mayamut sa bayan ng Taytay at naging sakop na ng Antipolo. Noong Disyembre 8, 1913 ay hiniwalay ang Cainta sa Taytay para maging nagsasariling municipalidad.

IMG_2290Anupa’t nagkaugat sa kultura at tradisyon ang debosyon sa Anunciata dito sa Taytay at sa mga kanugnog na bayang Cainta, Antipolo, Angono, Marikina at Pasig. May imahen ng Anunciata ang Antipolo, may dalawa ang Angono ngunit nasira ang isa noong panahon ng Hapon, may isa ang Cainta, at may tatlo naman ang Taytay.

Ang tatlong Anunciata ng Taytay ay “gumagala” sa Taytay tuwing Kuwaresma simula ng Ash Wenesday hanggang Semana Santa. Ang Nuestra Señora dela Anunciata naman ng Antipolo ay taunang naglalakbay sa mga bayan-bayan. Pagkagaling nito sa Sitio Bulao, Brgy. Mambugan at Brgy. Mayamot (Antipolo), Marikina, Brgy. Santolan at Brgy. Rosario sa Pasig, tutungo ito sa huling yugto sa Taytay, ang unang bayan at Simbahan na naitatag ng mga misyonerong Franciscano sa dakong Silangan ng Laguna de Bay noong 1579.

Viva la Virgen dela Anunciata!

Related Article: San Josep ng Cofradia ng Taytay
<http://sjbp-taytay.weebly.com/homeblogs/san-josep-ng-cofradia-ng-taytay&gt;

References:

Horacio de la Costa, S.J. The Jesuits in the Philippines 1581-1768. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1961

Pedro Chirino, S.J. Relation de las Islas Filipinas.
1595-1602. Roma. 1604. (Reprint. Manila. 1890)
(Bilang bahagi ng: The Philippine Islands, 1493-1898. Emma Helen Blair, James A. Robertson. Manila, 1903)

Jose A. Fernandez, Lakbay-Pananampalataya, Parokya ni San Juan Bautista Taytay, 15 Sept 2013, Misyon: Evangelization, <https://www.facebook.com/204744733045488/photos/ms.c.eJxFktkRw0AIQzvKsCxn~;40lRhb5fCMEstYq6eknQtoz66Mva4aaOdnbtM~;Rl1WGJcl35i~;9qtDp~;6nP~;uD8Hb~;08gEH~_WL~_kHP2q5FrdN~;5hs58Br~;Tb~;ie48tzr1aHf7~;vV8Djt0tW8OoGFnLOvlxGvst83qMH~_wnku7wfDp37Y~;LeZt5oMPWcvm~;V8uxT7kv4i~;7EfeN8CXTO1wEzf~;nskybj~;5D118wn~_2n0Jcs2~_r53O5h99PQTfO8QvL~;~_Gfq7r~_zpt5L5ysZvFquD33uFvMa81QrWL5cRmSM~-.bps.a.207575086095786.1073741831.204744733045488/207575166095778/?type=1&theater&gt;

Msgr. Peter Cañonero, Antipolo Diocese Chancellor–interviews & documents

Image  —  Posted: March 17, 2015 in Birhen ng Antipolo, History and Culture, history of Taytay, Maria, marian, religion, San Juan Bautista, Taytay
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

NOONG 1998, may lumang Regal sewing machine na de-padyak na nakatambak lang sa isang sulok ng aming bahay. Ipinakumpuni ito ng misis ko sa tatay ng isang batang nag-aaral sa Rural Improvement Clubs Children’s Center (RIC-CC-San Isidro) na nasa aming likuran sa tabi ng Sapang Maningning.

Ako ang nag-asikaso habang ito’y ginagawa. Ipinuwesto naming dalawa ng mekaniko ang kukumpunihing makina. Bago magtrabaho, sumalampak muna siya sa sahig kaharap ang makina, at katabi ng kaniyang tools bag. Yumukod siya. Hindi ko inaasahan, banayad siyang nag-antanda at tahimik na umusal ng maikling panalangin. Saka siya nagsimulang magtrabaho.

Nakatayo lang ako. Napatanga.

San Isidro Labrador. Ang eksenang iyon ay nagpapaalala sa akin ng banal na katangian ni San Isidro Labrador, ang Patron ng Madrid (España), at ng mga magsasaka at trabahador sa bukid. Bago magtrabaho sa bukirin, una munang nagdarasal si San Isidro. Maaga siyang dumadalo sa Banal na Misa. Nakikipagniig muna siya sa Panginoong Maylikha bago humawak ng araro.

Ssn Isidro

San Isidro Labrador sa Chapel ng Taytay

Isidro de Merlo y Quintana ang tunay niyang pangalan. Nagmula siya sa isang mahirap ngunit debotong pamilyang Katoliko. Ipinanganak siya sa Madrid at bininyagan ayon sa pangalan ni San Isidro na Patron ng Seville; isang Obispo, iskolar, at itinuturing na “siya na ang huli sa mga Padre ng Simbahan.”

May mga kasamahang trabahador si Isidro na nagrereklamo noon sa kanilang amo dahil madalas na tinatanghali siya kung mag-umpisang magtrabaho sa bukid. Pero kumpara sa kanila, higit na mahusay at malaki ang resulta ng nagagawa ni Isidro. Mas masagana’t mabunga ang bukirin na nakaparsela sa kaniya.

“Mapalad siya dahil sumampalataya muna siya, kahit hindi pa niya nakikita ang resulta.” Habang inuuna niya ang pagdarasal, may anghel namang nag-aararo sa bukid para sa kaniya. At kapag nagtatrabaho na siya, may mga nakakakita na sa magkabilang tabi niya’y may mga anghel siyang katuwang sa pagsasaka.

Milagro! Katumbas ng tatlong-katao ang natatapos niyang gawain.

Pinagpapala ang bawa’t gawa ng kaniyang mga kamay. Nagpapakita ito ng dignidad ng paggawa. Gumagawa siya nang may kababaang-loob. Namumuhay nang payak. May kabanalan.

Buhay-pamilya, kabanalan. Ang pinakadakilang maihahandog ng mister sa kaniyang misis ay ang pag-aakay sa buhay patungo sa kabanalan.

Isidro-Maria

San Isidro Labrador at Santa Maria de la Cabeza

May 438 na milagro ang iniuugnay kay San Isidro Labrador. Isa sa pinakapopular ay ang pagkakaligtas ng kaniyang anak na si Illian na nahulog sa malalim na balon. Nang magdasal silang mag-asawa ay saka lamang tumaas ang lebel ng tubig sa ilalim ng balon hanggang sa lumutang paitaas ang bata at kanilang nasagip sa tiyak na kamatayan. Ang naturang balon ay matatagpuan pa rin ngayon sa Museo de los Orígenes o Museo de San Isidro sa Plaza de San Andrés, Madrid.

Ang buong buhay ni San Isidro Labrador at ng asawa niyang si Sta. Maria de la Cabeza ay nasa gawaing-bukid. Sa kabila ng kahirapan sa buhay, nagbabahagi pa rin sila ng paglingap sa kapwa. Madalas na may isinasama sa bahay si San Isidro na mga taong nagugutom. Kaya ang asawa niya’y palaging may mainit na nilaga na nakasalang sa dapog.

Isang araw ay maraming kasamang dumating sa tahanan si San Isidro. Nang mapagsilbihan ang karamihan sa mga bisita, nabahala at bumulong si Maria kay Isidro: “wala nang laman ang palayok…” Iginiit naman ni San Isidro sa asawa na tignan muli ang palayok, at nakakamanghang nakasandok pa siya ng sapat para mapakain ang lahat. [1]

Namatay si San Isidro noong May 15, 1172. Nang magkaroon ng matinding pag-ulan at pagbaha, maraming bangkay ang naglutangan sa sementeryo ng Madrid noong Abril 2, 1212. Doon natuklasan na ang bangkay ni San Isidro ay hindi nabubulok (incorruptible). [2]

Dinapuan noon ng nakamamatay na sakit si Haring Felipe III ng España (1578-1621). Hinawakan niya ang labî (relics) ni San Isidro at siya’y gumaling. Sa labis na kagalakan at pasasalamat ay pinalitan ng Hari ang lumang sisidlan ng relics ng isang gawa sa magarang pilak; at inadhika niya’t isinulong na gawing santo si Isidro (beatification). [3]

Si San Isidro Labrador ay itinanghal na Santo ng Simbahan (canonized) noong 1622—kasabay siya nina Santa Teresa de Avila, San Ignatius de Loyola, San Francis Xavier, at San Felipe Neri.

Barangay. Naitatag ng mga misyonerong Franciscano ang bayan ng Taytay na pinasimulan ng tatlong barangay: ang Santa Ana (unang tinawag na “Mabolo,” isang prutas), San Juan (dating Sampoga ang tawag), at Bangyad noong 1579. Ang pamayanang natipon ay naging malawak na taniman na nasa lugar na malapit sa lawa kaya madalas na binabaha. Ang malaking bahagi nito ay ang lokasyon ngayon ng kinagisnan nating “Lupang Arenda.”

Nang humalili ang mga Jesuita sa pamamahala sa Taytay, ipinasiyang ilipat ang pamayanan sa mas mataas at tuyong lugar noong 1591. Dahil ang panukalang lugar ay nasa dako ng libingan, nag-urong-sulong ang mga tao. Nagmadali lamang sila nang mailipat na ang krus sa bagong lugar mula sa pinagbaklasan ng dating simbahan sa tabing-lawa. Ang paniwala ng mga tao’y “nawala na ang kanilang tagapagligtas nang maalis ang krus” sa lumang lugar. Gabi-gabi na lang silang nangangatakot sa “multo at kaluluwang dumadalaw.”[4]

Ang ibaba ng mataas na bagong lugar ay pinalibutan ng hukay para maging daluyan ng patubig sa bagong bayan. Ang mga itinanim na punong prutas, palmera, at gulay sa paligid ng komunidad, at gilid ng mga lansangan ay nagpaganda at nagpasagana sa bayan. Sa kapanahunang iyon naitayo ang unang simbahang bato ng Taytay noong 1599-1600. [5] Dito, gaya sa mga ibang bayan, kasabay ang pagpapaunlad ng agrikultura at pagpapakilala ng mga bagong pananim, at hayop gaya ng kalabaw, baka, kabayo, kambing at karnero na inangkat pa mula sa Mexico, China, Vietnam, at iba pang panig ng Asya.

Sa pagpapatuloy ng panahon ay makikilala ang poblacion o sentro ng bayan bilang isang bagong-buo na “barangay ng mga pananim”—iyon ang naging barangay ng San Isidro. Iyon din ang nakaimpluwensiya sa pagkakapangalan ng sitio ng Bayabas at Sampalukan sa Barangay San Isidro.

Sa Barangay San Juan ay may mga kalyeng Mabolo, Dalanghita, Camachile, Avocado, at iba pa. Sa ibang kalapit-bayan na itinatag din ng Kastila pagtawid pa-Kanluran sa lawa at Ilog Pasig ay may mga pinangalanang lugar na Santolan, Manggahan, Caniogan, Maybunga, Piña, Kamias, Chico, Langka, Anonas, Durian, at kung anu-ano pa.

Sa pagsulong ng agrikultura ay nakagiliwan na rin ng mga misyonerong prayle ang pagpangalan ng “San Isidro” sa maraming tao, lugar, bayan, at simbahan. Lalo pa nang bawiin ni Haring Felipe III noong 1619 ang dikreto niyang abandonahin na ang misyon sa Filipinas “dahil nasasaid lamang ang kabang-yaman ng Kaharian,” [6] at noong siya’y mapagaling sa karamdaman sa pamamagitan ng relics ni San Isidro Labrador.

Samantala, may isang natukoy na dating sementeryo: ang kinatatayuan ngayon ng San Isidro Elementary School (SIES). Ito’y 15,000 metro-kuwadradong “lupang Mitra (Obispo)” na dating nakarehistro sa pangalan ng Arsobispo ng Maynila (ang Taytay ay kabilang noon sa Arsobispado ng Maynila). Isinadokumento nina Maria C. Tancinco at Dr. Cecilio G. Cruz—mga kumatawan sa Simbahan—ang pagdonasyon nito pabor sa Municipio ng Taytay noong 1972.

Kapistahan. Paano nga ba’ng magdiwang ng fiesta kay San Isidro Labrador sa ating modernong kapanahunan?

Ang mga bayan-bayan na itinatag ng mga misyonerong Kastila at naturuan nila ng agrikultura ay nagdiriwang ng kapistahan ni San Isidro Labrador sa pamamagitan ng pagtatanghal ng kanilang mga produktong-bukid. Ito’y isang pamamaraan ng pasasalamat sa Poong Lumikha para sa buong taon ng kanilang kabuhayan gaya ng masaganang ani sa pagbubukid.

Ilan sa mga kalapit-bayan natin sa rehiyong Katagalugan [na itinatag din ni Padre Juan de Plasencia, at ng mga misyonerong Franciscano] ay may ganitong pagdiriwang. Nariyan ang “Pahiyas” sa Lucban, “Mayohan” sa Tayabas, “Agawan” sa Sariaya, “Arana’t Balwarte” sa Gumaca, sa probinsiya ng Quezon. Sa Laguna ay may “Pandanan” sa Luisiana, “Pinya” sa Calauan. May “Sinagingan” sa Palocpoc, Mendez, Cavite. May “Carabao festival” sa Pulilan, at sa katabing-bayan nating Angono.

Pero wala nang mga bukirin sa ating barangay San Isidro sa Taytay. Nahalinhan na ito ng mga subdivision at sementadong kalsada; ng mga sash factories, RTW shops, pwestong komersiyo, at pati tiangge. Binibili na lamang sa palengke at grocery ang mga pagkaing prutas at gulay. Wala nang binubungkal sa lupa, pawang naka-empake sa plastic, naka-bote at de-lata na. Hindi na araro at asarol ang gamit sa trabaho kundi mga makina, hi-tech na electronics, computers–at pa-sefie-selfie na lang sa I-phone at tablet.

Nalimot na bang lumingon sa pinanggalingan? Mahalagang balikan at alamin ang kasaysayan upang maging makabuluhan ang relihiyosong okasyong ito.

Ang fiesta ay pagdiriwang patungkol sa ating mahal na Patron. Ito’y isang paraan ng paghahayag ng pasasalamat sa kaniya. Marapat lamang na matuto tayo mula sa halimbawa at katangian ng ating Patron sa pagtungo natin sa kabanalan.

Ito’y dakilang pamanang kultural at bahagi ng ating pananampalatayang Kristiano na dapat itanghal at pagyamanin.

Ang kapistahan ni San Isidro Labrador ay Mayo 15, araw ng kaniyang kamatayan. “Kamatayan sa pagnanasa ng mundo. Pero ang buhay ay may dignidad, may kabanalan, at ang trabaho’y pang-Langit.”

—————————————————————–

[1]  “Isidore and Maria, Patron Saints of Farmers” National Catholic Rural Life Conference

[2]    ABC Madrid. “Las idas y venidas del cuerpo incorrupto de San Isidro Labrador”
< http://bit.ly/2pvzaFh > accessed 24 April 2017

[3]    Secretos de Madrid. los Milagros las famosos de San Isidro
< http://bit.ly/T5JH64 > accessed 24 April 2017

[4]    Chirino del P. Pedro. Relacion de las Islas Filipinas y de lo que en ellas han trabajado los padres de la Compania de Jesus1557-1635. Roma, 1604; 2 Edicion, Manila, 1890;, Capitulo IX, p. 32-34

[5]    Chirino, Op. cit., p. 34

[6]    Taytay ni Juan; Filipinas, lupain sa Silangan (Mapa at Historya, Part 3) < http://bit.ly/2pgI0FJ >

———————-

( PS. Kasalukuyang ginagawa ang maikling aklat tungkol kay Padre de Plasencia at sa historya ng Taytay. Pwede na kayong magpalaan ng e-copy sa pamamagitan ng blog na ito. Libre ito. God bless po.)  🙂 

———-

 

ANG BATO BALANI Science and Technology Journal ay isang joint project ng National Science & Development Board (NSDB), at Filipinas Foundation Inc. [ng Ayala]. Ipinagkaloob ang copyright nito sa Diwa Publishing noong 1980, na kung saan ako’y isang freelance publishing artist.

Panahon pa ng martial law noon, at kalahok ako sa paglaban sa diktadura. Nakabilang ako sa revolutionary underground, 8taon na fulltimer. Gayunman, sa palagay ko, napakainam ng science at technology para sa ikauunlad ng bayan. At kailangan ko ring maghanap-buhay. Kaya nagustuhan ko na rin ang masangkot sa Bato Balani.BatoBalani.png

Nagpasiya ang Diwa na malawakang ipamahagi at ibenta ang Bato Balani sa high schools sa mga probinsiya —parang katulad ng Current Events Digest [nakapag-freelance artist din ako doon]. Hinamon ko, at kumasa naman ang owner-manager, na subukan akong gawing pioneer at kauna-unahang dealer-distributor nito.

Kaya naging sales agent ako. Ang kategorya ko’y educational coordinator, at area manager, pero independiente at hindi empleyado ng Diwa. Ang business deal ay “porsientuhan sa sales, pero akin lahat ang gastos sa operation.”

Pinili kong area ang probinsiya ng Laguna at Quezon. Nalibot ko ang Laguna—paikot mula sa San Pedro hanggang Pangil, Siniloan at Mabitac, pati ang liblib na Magdalena, Liliw, Majayjay, at Nagcarlan. Sinusog ko ang Quezon mula sa Tiaong hanggang sa Calauag.

Enjoy. Nag-click naman.

TAYTAY-TAYABAS CONNECTION.  Nobyembre 23, 1981, nag-schedule akong pumunta sa Tayabas. Kaya 4:30 pa lamang ng madaling-araw ay umalis na ako sa Taytay. Pumaroon sa terminal ng Batangas-Laguna-Tayabas Bus Co. (BLTB) sa Pasay.

Tayabas Church.png

St. Michael the Archangel Parish Church.

Pagyapak ko sa Tayabas, naroon ako sa mismong sentro ng poblacion: magkakaharap ang simbahan, plaza, municipio, at public market—kitang-kita pa rin ang tanda ng kaayusang Kastila.

Agad kong tinungo ang St. John Bosco Academy na katabi mismo ng St. Michael the Archangel Parish Church (naging Minor Basilica, 1989).

Nakatagpo ko si Sister Jovita Alcausin ng Missionary Catechists of St. Therese of the Infant Jesus (MCST). Siya ang principal (o assistant principal?) ng Academy.

St Therese

St. Therese, stampita ng MCST

St. Therese-Jesus-HolyFace

St. Therese of the Child Jesus and of the Holy Face—”Doctor of the Church, Universal Patron of Missions.”

Ang nakakatuwa, ang una niyang sapantaha ay malapit lang ang pinanggalingan ko. Akala’y sa Nagcarlan lang dahil sa apelyido kong “Fernandez” na kilalang political clan doon. Nang sabihin kong mula sa Pangasinan ang tatay ko, napabulalas siya: “Ay, magkababayan pala tayo!”

Pero tugon ko naman, “ipinanganak ako sa Manila, sa Taytay na ako naninirahan ngayon komo taga-Taytay ang napangasawa ko.” Ang sambot niya, “…ah, may taga-Taytay kaming kasamahan. Kilala mo si Sis. Estelita de Leon, kapatid ng vice mayor ng Taytay (Serving de Leon)?”

Marami pa kaming napag-usapan. Ang ending, nakuha ko ang eskuwelahan nila para mag-subscribe ng Bato Balani. At binigyan ako ni Sister Jovita ng stampita, larawan ni St. Therese—‘yung ipinamimigay ng mga noviciada bilang alaala ng kanilang “profession of vow.” Nasa akin pa ito, kasama ng mga naingatan kong lumang litrato, albums, cards, at book markers.

John Bosco Tayabas

St. John Bosco Academy–Naglilingkod dito ang mga madreng MCST.

Makalipas ang ilang buwan, pagpunta kong muli sa Tayabas ay natuklasan kong may bio-gas digester na pala sa public toilet ng palengke. Isa itong low-cost technology na kasisimula pa lamang ipalaganap ng Bato Balani ng panahong iyon.

Esteli de Leon

Sis. Esteli de Leon nadestino sa Tayabas; ipinanganak, 5 Enero 1949. Kakambal niya si Emily [Gonzaga], isang lector/commentator sa parokya ng Taytay.

Dalawang ulit akong naparoon sa Tayabas ngunit hindi ako nagkainteres na pasukin ang Simbahan. Kahit man lang mag-usyoso. Dangan kasi, “hindi pa ako nagbabalik-loob sa pananampalatayang Katoliko.” Wala sa hinagap ko na ako pala’y nakatuntong sa pusod ng isang pinagpala at makasaysayang lugar.

Hay, ngayon ako nanghinayang.

MANINGNING NA HISTORYA. — Ang Tayabas ay kabilang sa pinakamalalaking bayan sa ating bansa. Mula noong 1749-1901, ito ang cabizera ng probinsiya ng Tayabas (Quezon na ngayon).

Ang simbahan ng St. Michael the Archangel ay pinalakihan noong kalagitnaan ng 1850. Ito ang pinakamahabang simbahan sa buong bansa. Pinakamalaki naman sa probinsiya ng Quezon. Tanyag ito sa bansag na “Susi ng Tayabas” dahil sa pagiging hugis-susi nito.

Sa panahon ng Kastila, ang Tayabas ay ginawaran ng titulong “La Muy Noble Villa de Tayabas” (1703)—ang “Pinakadakilang Villa.” Isa ang Tayabas sa walong (8) bayan na ginawaran ng titulong “Villa”—kabilang ang La Villa del Santisimo Nombre de Jesus de Cebu (1565), La Villa de Santiago de Libon (Albay, 1573), La Villa Fernandina de Vigan (Ilocos Sur, 1574), La Villa Rica de Arevalo (Iloilo, 1581), La Noble Villa de Pila (Laguna, 1610), La Villa de Bacolor (Pampanga, 1765), at La Villa de Lipa (Batangas, 1887).

Maraming idineklara ang Philippine Historical Commission na historical sites at heritage sa Tayabas. Isa na ang Nuestra Señora de Angustias (1838) na binomba ng mga Amerikano noong 1945; pinanundan na lamang ang nalabing pader para mai-restore iyon. Ayon sa mga historyador, ang istruktura ng mga nawasak na sinaunang bahay sa pambobombang naturan ay maikukumpara sa karilagan ng mga nakatindig pa rin sa Vigan na dinarayo ng mga turista hanggang ngayon.

Kabilang sa heritage ang Sanctuario Delas Almas (1855) na tinawag ding “Cementerio de los Españoles” noong panahon ng Kastila; at ang Camposanto de los Indios (1887).

Malogonlong bridge x

Malogonlong Bridge, isang historical treasure ng Tayabas.

Kinilala ring heritage ang mga hindi kukulangin sa 10-tulay, laluna ang Malogonlong. Ito’y isa sa pinakamatanda at pinakamahabang arkong-batong tulay sa Tayabas—136-metro ang haba nito, ginamitan ng 100,000 blokeng adobe (1840-1850).

Kinikilala at ipinagmamalaki ng mga Tayabasin na ang founder ng kanilang bayan ay si Padre Juan de Plasencia, isang misyonerong Franciscano, na tinaguriang “Apostol ng Laguna at Tayabas.”

Sa kabilang banda, siya rin ang founder ng bayang Taytay. Subalit ang nakalulungkot. Lingid ito sa kabatiran ng madla.

Sa “Salaysay ng Parokya ni San Juan Bautista, Taytay” (Pebrero 1992) na isinulat ng yumaong Vice Mayor Serving de Leon, at sa historical marker ng National Historical Commission na inilagay sa harap ng Simbahan (1992), hindi pa rin lumilitaw ang pangalan ni Padre de Plasencia.MARKER

Tunay ngang si Padre de Plasencia ang historikal na koneksyon ng “TayTayabas.” Inaasam-asam ko ang pagsapit ng araw na makikilala rin siya ng mga Taytayeño, gaya ng mga masayahing Tayabasin.

Si Padre Juan de Plasencia na tatay ng Tayabas, ay siya ring tatay ng Taytay na malaon nang hinahanap-hanap na .

——————————————————–

( PS. Kasalukuyang tinatapos ko pa ang maikling aklat tungkol kay Padre de Plasencia at sa historya ng Taytay. Pwede na kayong magpalaan ng e-copy sa pamamagitan ng blog na ito. Libre. God bless. )  🙂 

Naganap na…

Posted: April 15, 2017 in Uncategorized

Ika-14 ng Abril, 2017. Siya’y namatay upang tayo’y mabuhay.  http://bit.ly/2pkaMWN

YouTube Amba

Click Video http://bit.ly/2pkaMWN

DEATH AS PUNISHMENT. This cannot be meted out on human beings. That’s the law of our land. The extra-judicial killing (EJK) of mostly poor people in the anti-drugs war, be they state-sanctioned or not, is a commission of murder no less.

Amidst the piling up of about 7,600 corpses of drugs suspects, comes now the move to reimpose death penalty on the pretext of curbing “heinous crimes,” among which are drug-related, rape, plunder, and treason. As predicted, in the railroaded present form of the death bill (HB4727, as of 1 March 2017), the punishable crimes of rape, plunder, and treason were conveniently removed in the wink of an eye. Only the “drug crimes” remain.

Doesn’t it appear then that death penalty is being offered now as an alternative, and even more as a supplement to EJK?

16602613_1594396670573909_5264439204083904155_n

VIOLENCE IS NO SOLUTION TO VIOLENCE. We deserve better responses to the spate of violence, drug-related or not. Crime must be stopped. But more cruel punishments won’t do it. Simplified statistics won’t even offer answers.

Take into account the complex social and economic factors that drive criminality. It would take long-term research into the causes, effective police work, rehabilitation, and the whole criminal justice system. All these can be done without the use of the death penalty. This is why the two-thirds majority of all nations around the world have already abolished capital punishment.

Yes, some people have done horrific, unspeakable acts. But civilized societies should not join their ranks by also meting out the death penalty. People are judged by their actions. Killing another human being (who may happen to be a criminal) is about as profound as his committed actions.

KILLING IS INHUMANE. If you look at it straight, killing another human can never be humane, not even close. And when you get to the details of actual executions, whether legal (if there’s existing death penalty) or EJK, it is simply vengeful and brutal.

batasan-death

PRO-DEATH PENALTY. The House of Representatives approves HB 4727 on 2nd reading. (Rappler, 1 March 2017)

Death is irreversible. To impose capital punishment is both cruel and unnecessary. Our police and judicial system make mistakes, riddled with ineptitude and corrupt practices. As usual, it’s more aggravating because our justice system is biased against the poor and marginalized.

BE PRO-LIFE. Respect the life and dignity of every human being as it is a gift from God our Creator—and it is not something that is earned or lost through the behavior, not even by horrible acts of violence, of anyone who has done great evil to his fellowmen or society. No matter how heinous a crime maybe, if society can protect itself without ending a human life, then it should do so. That, we may have LIFE.

So let there be LIFE. For God’s 5th command is loud and clear: “Thou shall not kill.”

God, gold, glory. ‘Yun ang layunin ng pagsakop ng Kastila sa ating bansa ayon sa mga history books sa eskwelahan. Pero natutuwa ako dahil liban doo’y may mga karagdagang kaalaman akong napulot mula sa iba pang references. Kaya heto, share ko sa inyo.

Dahil sa habilin

Sinakop ng mga Kastila ang Filipinas upang tupdin ang habilin ni Reyna Isabella I ng España, isang debotong Katoliko, bago siya yumao. Ipagkakaloob niya ang lahat ng kaniyang kayamanan para maging Kristiano ang Indies (Timog-Silangang Asya). Ngunit taliwas dito ang paniniwala at pangarap ng apo niyang si Carlos I: ang makuha ang Filipinas upang maragdagan pa ang kayamanan ng Kaharian.

philip-ii

Kay Haring Felipe II ng España ipinangalan ang bansang Filipinas.

Si Felipe II, ang prinsipe ng Asturias na tagapagmanang hari ng España (1556–1598) ang tumupad sa habilin ng reyna.

Gayunman, noong mga unang taon ng 1600 ay napagtanto ng humaliling hari na si Felipe III (1598-1621) na nasasaid lamang ang kabang-yaman ng España sa patuloy na pagtustos sa misyon sa Filipinas. [1]

Dahil dito, nagdekreto si Felipe III noong 1619 na abandonahin na ang Filipinas. Kaya ang nakayapak na Franciscanong si Padre Fernando de Moraga, na kura paroko ng Dilao (Paco, Santa Ana de Sapa), ay naglakbay pabalik sa España sa kabila ng kaniyang katandaan at mahinang kalusugan. Matagumpay niyang kinumbinsi ang Hari na bawiin ang kautusan “alang-alang sa Kristianismo.” Ang tugon ng Hari: “Humayo kang kasama ng Diyos, Padre Moraga, upang walang makapagsabing iniwan ko ang ipinagwagi ng aking ama.” [2]

Kaya si Padre Moraga ay itinuring na “Tagasagip ng Filipinas.” [3]

Unang ipinangalan kay San Lazaro

Ang explorer na si Ferdinand Magellan ang kinilalang nakadiskubre sa Filipinas. Gayunman, mas naunang natagpuan ng kaniyang ekspedisyon ang Isla Ladrones (Marianas o Guam). Sampung araw kasunod nito, ang Homonhon (Samar) naman noong March 16, 1521, bisperas ng kapistahan ni San Lazaro ng Betania ayon sa tradisyon ng mga Simbahang Silanganan (Eastern Churches). Kaya pinangalanan ito ni Magellan na Las Islas de San Lazaro (Kapuluan ng San Lazaro).

phil-map-1679

Mapang nagpapakitang magkasama ang Filipinas at Guam (Marianas o Ladrones), 1679.

magellan-3

Ferdinand Magelan–Isang Portuges na isinugo ng Espana para lakbayin-palibot ang mundo. Isa sa pinakadakilang manlalayag sa kanyang kapanahunan, unang Europeo na nakatawid at nagpangalan sa Dagat Pacifico.

1628-Spratley-E Reed Bank

Mga Kapuluan ng San Lazaro, Indio, nadiskubre at sakop ng Kastila (1628).

Napatay man si Magellan sa Mactan, nauna munang naitarak niya ang Krus sa Limasawa (Leyte); doo’y ipinagdiwang ang kauna-unahang Banal na Misa noong Marso 31, 1521. Makalipas ang labing-apat na araw, ang Pagbibinyag naman kay Raja Humabon bilang “Carlos” at sa asawa niyang si Reyna Humamay (Amihan) sa pangalanag “Juana” sa Cebu noong Abril 14, 1521; sa okasyon iyon naman inihandog ni Magellan ang imahen ng Sto. Niño kay Juana.

Napatay si Magellan sa Mactan noong Abril 27, 1521. Gayunman, ligtas at matagumpay na nakabalik sa España si Antonio Pigafetta, ang historyador-tagasulat na kanang-kamay ni Magellan. At nagpatuloy na naipakilala sa buong Europa ang kapuluan natin sa pangalang Archiepelago de San Lazaro.

limasawa-cross

KRUS at MISA sa Limasawa, Leyte, Marso 31 — BINYAG sa Cebu, Abril 14, 1521.

Makalipas ang 22-taon mula kay Magellan, sumunod na dumating ang ekspedisyon na pinamunuan ni Ruy López de Villalobos sa Leyte at Samar noong Pebrero 2, 1543. Pinangalanan niya itong Felipinas bilang parangal kay Haring Felipe II. Kalaunan, pati ang buong archiepelago ay kinilala na rin bilang Felipinas o Filipinas bagama’t hindi pa nadidiskubre noon ang Luzon.

Gayunpaman, para sa mga prayleng Agustino, ang kapuluan ay itinala nila bilang Fernandina Archipelagus Sancti Lazari (“Kapuluang San Lazaro ni Fernando Magallanes”) na makikita sa ginawa nilang mapa na Insularum Philippinarum noong 1639.

Filipinas, Perlas ng Silangan

Batay sa Laguna Copperplate Inscription ng 900 AD, [4] may nagaganap nang pakikipagkalakalan sa mga dayuhan noong bago pa man dumating sa atin ang Kastila. Gayunman, sa kabila ng mga barkong pangkalakal mula sa Siam, China, Java at Arabia na paroo’t parito sa atin, wala man lang tayong barko na humayo sa ibayong bansa.

laguna-copperplate

Laguna Copperplate Inscription–Natagpuan sa Laguna Lake (Lumban, Laguna). Binatbat sa tanso ang kasulatang nagpapakita ng kasaysayan ng ugnayan ng Southeast Asia at India sa kalakalan at kultura ng Filipinas mula pa noong 900 AD, bago dumating ang Kastila.)

Makalipas muli ang 22-taon mula kay Villalobos, dumating naman ang grupo ni Adelantado Miguel López de Legaspi sa Cebu noong 1565. Kasama niya ang 64-taong gulang na paring Agustino na si Andres de Urdaneta, isang bihasa at beteranong manlalayag. Natuklasan ni Padre Urdaneta ang ruta sa Dagat Pasifico at iginuhit niya sa mapa ng mundo ang landas ng Filipinas patungong Acapulco, Mexico—ang naging ruta ng galleon trade.

galleon-route-2

Natuklasan ni Padre Urdaneta ang rutang-dagat ng Manila-Acapulco galleon trade. Nabuksan at sumulong ang Filipinas sa kalakalan ng mundo. Naimpluwensiyahan ito ng sibilisasyon at kultura ng Kanluran. At ang Filipinas ay simula nang itinuring na “Perlas ng Silangan.”

Ang Manila-Acapulco galleon trade, ang nagbukas at naglagay sa Filipinas sa sentro ng pakikipagkalakalan sa pandaigdigang saklaw (1565-1815). Dinala rito ng Kastila ang kanilang sibilisasyon: kaalaman sa simpleng makinarya, ang pagpakilala ng agrikultura at inangkat na mga bagong pananim (agricultural crops) at kalabaw, ang pagtatag ng industriya at komersiyo, kasanayan sa arkitektura, sining, literatura, pamamahalang sibil, at iba pa; at higit sa lahat ay ang Kristianismo.

Sa tinamong kaningningan nito, binansagan ng historyador na Jesuitang si Padre Juan J. Delgado ang Filipinas bilang Perla Del Mar De Oriente o “Perlas ng dagat sa Silangan” (Pearl of the Orient Seas) noong 1751. Sinambit din ni Jose Rizal ang Perla Del Mar De Oriente sa kaniyang “Mi Ultimo Adios” (Huling Paalam) noong 1896, bisperas ng pagpatay sa kaniya sa Bagumbayan.

mi-ultimo-adios

Mi Ultimo Adios ni Jose Rizal : “….Perla Del Mar De Oriente…” (Perlas ng dagat sa Silangan)

Sa kabilang dako, sinulat ni Jose Palma ng Kilusang Propaganda ang tulang “Filipinas” na siyang naging liriko ng awit ng himagsikan noong 1898. Naisatitik dito ang “Hija del sol de oriente” (Anak ng Araw sa Silangan). Ito nama’y naging “Perlas ng Silanganan” sa kasalukuyang translasyon ng ating Pambansang Awit.[5]

Ang Filipinas ay tinawag din noon na el Estado Filipino o kaya’y la capitania general de Filipinas. Nasa ilalim ito ng Mexico Viceroyal o Virreynato de Nueva España noong 1565-1821. Kahit nag-alsa at naging independiente na ang Mexico noong 1821 ay mas pinili pa ng mga (lider) Filipino ang manatili sa ilalim ng España. Kaya kung tutuusin, kailanman ay hindi naging kolonya ng Kastila ang Filipinas, kundi isang probinsiya lamang o Provincia de Ultramar. Ang pamamahala ay direktang nasa ilalim pa rin ng Hari ng España.

Sa huli’y nag-alsa ang Filipinas laban sa Kastila. Noong Enero 23, 1899 ay itinatag ang Unang Republika (Malolos Republic). Ito ang “Unang Republikang Konstitusyonal sa Asya.” Ang konstitusyon ay may-titulong “Constitución Política de la Republica Filipina”. Isinulat ito sa purong wikang Español; ang estilo at padron nito’y ang mismong konstitusyon ng España ng 1812. [5]

Kahit pa ginawang kontra-bida ang mga misyonerong prayle sa kaniyang mga nobelang Noli Me Tangere at El Filibusterismosa kaniyang huling araw bago mamatayay nagbalik-loob si Jose Rizal at tumanggap ng sakramento ng Kumpisal. Muli niyang hinawakan ang Rosaryo at sa mga huling sandali’y sinariwa ang debosyon nilang mag-ina sa Mahal na Birhen ng Antipolo.

Samantala, sa kabila ng lahat ng alingasngas at kalituhan sa kasaysayan, ang Pananampalatayang Katoliko na dinala rito ng Kastila ay siyang nananatiling pinakamalapit sa puso ng karamihan sa ating mga Filipino.

Bayan kong mahal, sumibol sa Silangan. Filipinas ang pangalan.

[1] J.H. Elliott (2002). Imperial Spain 1469–1716 (Repr. ed.). London [u.a.]: Penguin Books. pp. 285–291.

[2] Eusebio Gomez Platero. “Catalogo Biografico de los Religiosos Franciscanos de la Provincia de San Gregorio Magno de Filipinas desde 1577 en que Llegaron los Primeros hasta las de nuestras Dias”. 1880

[3] Visitacion de la Torre. Landmarks of Manila: 1571-1930. Filipinas Foundation, Inc. Makati. 1981; p. 204.

[4]  https://en.wikipedia.org/wiki/Laguna_Copperplate_Inscription,

[5]  Ambeth R. Ocampo (1995). Mabini’s Ghost. Pasig City, Philippines: Anvil Publishing

[6] Sulpicio Guevara, editor. (2005). The laws of the first Philippine Republic (The laws of Malolos)1898-1899. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Library (published 1972). pp. 104-119. (English translation by Sulpicio Guevara)

Ezekiel 18:32)

Isang liham pahayag ng CBCPejk-dp

Minamahal na Bayan ng Diyos,

Labis kaming nababahala, kaming inyong mga Obispo, sa maraming namamatay at pinapatay sa pagsugpo sa ipinagbabawal na gamot o droga. Totoong malaking problema ang droga. Dapat itong sugpuin at pagtagumpayan. Pero ang lunas ay wala sa pagpatay ng mga pinaghihinalaang gumagamit o nagtutulak ng droga. Hindi lang kami nababahala sa mga pinatay. Nakakabahala ang kalagayan ng mga pamilya ng mga nasawi. Mas lalong pinahirapan ang buhay nila. Nakakabahala rin ang takot na naghahari sa maraming lugar ng mahihirap. Marami ang nasasawi na hindi naman droga ang dahilan. Hindi na napananagot ang mga pumapaslang. Mas lalong nakakabahala ang pagiging manhid ng marami sa ganitong katiwalian. Itinuturing na lang na ito ay normal, at ang masama pa ay iniisip ng marami na nararapat lang daw itong gawin.

Nakikiisa kami sa layuning pagbabago na hinahangad ng marami nating mga kababayan. Ngunit ang pagbabago ay dapat gabayan ng katotohanan at katarungan. May mga batayang aral na ating pinaninindigan. Ang mga aral na ito ay nakaugat sa ating pagka-tao, pagka-Pilipino at pagka-Kristiyano:

  1. Ang buhay ng bawat tao ay galing sa Diyos. Ito ay kanyang kaloob at Siya lang ang makababawi nito. Kahit ang pamahalaan ay walang karapatan na kumitil ng buhay sapagkat siya ay katiwala lamang ng buhay at hindi ang may-ari nito.
  2. Hindi nawawala sa bawat tao ang pagkakataong magbago. Ito ay dahil maawain ang Diyos, katulad ng paulit-ulit na itinuturo ng ating Santo Papa Francisco. Katatapos lamang nating ipagdiwang ang Taon ng Jubileo ng Awa at ang World Apostolic Congress on Mercy. Ang mga ito ay nagpalalim sa ating kamalayan na ang Panginoong Hesukristo ay nag-alay ng sariling buhay para sa mga makasalanan upang sila ay tubusin at bigyan ng kinabukasan.
  3. Ang pagsira ng sariling buhay at ng buhay ng iba ay isang malaking kasalanan at nagdudulot ng kasamaan sa lipunan. Ang paggamit ng droga ay tanda ng pagpapasawalang-halaga sa sariling buhay at nagbibigay ng panganib sa buhay ng iba. Dapat pagtulung-tulungan nating lahat na malutas ang problema sa droga at suportahan ang rehabilitasyon ng mga nalulong dito.
  4. Ang bawat-isa ay may karapatang ituring na walang sala hanggang mapatunayan na siya ay nagkasala. Ang lipunan ay may pamamaraan at proseso upang mahuli, mapatunayan ang kasalanan, at maparusahan ang gumagawa ng krimen. Ang prosesong ito ay dapat sundin, lalu na ng mga alagad ng batas.
  5. Ang anumang pagkilos na nakasasama sa iba ay mabigat na kasalanan. Mabigat na kasalanan ang pagtutulak ng droga at mabigat ding kasalanan ang pagpapapatay. Hindi maitutuwid ang isang masama sa pag-gawa ng isa pang kasamaan. Anumang mabuting layunin ay hindi nagbibigay ng dahilan na gumamit ng masamang paraan. Mabuti ang paglutas sa drug problem ngunit ang pagpatay upang ito ay matamo ay masama.
  6. Ang malalim na ugat ng problema ng droga at ng kriminalidad ay ang kahirapan ng nakararaming mga tao, ang pagkasira ng pamilya, at ang korapsyon sa lipunan. Ang nararapat na hakbang na dapat nating gawin ay sugpuin ang kahirapan, lalo na ang pagbibigay ng permanenteng trabaho at sapat na sahod sa mga manggagawa. Palakasin at itaguyod ang pagkakaisa at pagmamahalan ng mga mag-anak. Huwag payagan ang mga batas na lulusaw sa pagkakaisa ng mga pamilya. Dapat ding unahin ang pagtatama at pagtatanggal sa mga tiwaling pulis at korapsyon sa mga hukuman. Ang napakabagal na pagsulong ng mga kaso sa hukuman ay isang malaking dahilan ng paglaganap ng kriminalidad at kawawang kalagayan ng mga nasa kulungan. Kadalasan ang mga mahihirap ang nagdurusa sa ganitong sistema. Nananawagan din kami sa mga nahalal na mga politiko na paglingkuran ang pangkalahatang kabutihan ng bayan at hindi ang sariling interes.
  7. Ang pagsang-ayon at pagsasawalang-kibo sa kasamaan ay pakikiisa na rito. Kapag pinabayaan natin ang mga nalulong sa droga at nagtutulak nito, tayo ay bahagi na ng drug problem. Kapag sinang-ayunan o pinabayaan natin ang patuloy na pagpapapatay sa mga itinuturing nalulong sa droga at mga nagtutulak nito, kasama na tayong mananagot sa pagpatay sa kanila.

Tayo sa Simbahan ay magpapatuloy na magsasalita laban sa kasamaan habang kinikilala at pinagsisisihan din natin ang ating mga pagkukulang. Gagawin natin ito kahit na ito ay magdadala ng pag-uusig dahil tayo ay magkakapatid at may pananagutan sa bawat-isa. Tutulong tayo sa mga nalulong sa droga upang sila ay magamot at makapagbagong-buhay. Dadamayan at kakalingain natin ang mga naulila ng mga napatay at ang mga biktima ng mga drug addicts. Pagtitibayin natin ang mga gawain upang patatagin ang mga pamilya.

Pagsusumikapan naming mga namumuno sa Simbahan na isulong at ipagpatuloy pa ang mga programa na makatutulong sa pag-aangat sa kalagayan ng mga mahihirap, tulad ng mga programang pangkabuhayan, edukasyon at pangkalusugan. Higit sa lahat, isasabuhay namin, at nating lahat, ang pagiging tunay na Simbahan ng mga Dukha.

Huwag sanang mamayani sa atin ang takot at pagsasawalang-kibo. Pairalin sana natin hindi lang ang lakas ng loob, kundi ang lakas na dulot ng pananampalatayang Kristiyano. Nangako ang ating Panginoong Jesus: “Magdaranas kayo ng kapighatian sa mundong ito, ngunit tibayan ninyo ang inyong loob! Napagtagumpayan ko na ang sanlibutan.” (Juan 16:33) “Sino ang makapaghihiwalay sa atin sa pag-ibig ni Cristo? Ang kaguluhan kaya, ang kapighatian, pag-uusig, pagkagutom, kahirapan, panganib, o kamatayan? ….Hindi! Sa lahat ng mga ito, tayo’y magtatagumpay sa pamamagitan niya (ni Cristo) na nagmamahal sa atin.” (Roma 8:35,37) Oo nga, “sapagkat ang Espiritung nasa inyo ay mas makapangyarihan sa espiritung nasa mga makasanlibutan.” (1 Juan 4:4)

Ngayong inaala-ala natin ang ika-Isang Daang Taon ng Pagpapakita ng Mahal na Birheng Maria sa Fatima, tumugon tayo sa kanyang panawagan ng panalangin, pagbabalik-loob at penitensiya para sa kapayapaan sa ating mga sambayanan at sa ating bayan na nababalot sa dilim ng bisyo at kamatayan.

Maria, Ina ng Laging Saklolo, ipanalangin mo kami.

Sa ngalan ng Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP)

Arsobispo Socrates B. Villegas, D.D.
Arsobispo ng Lingayen-Dagupan
Presidente ng CBCP
Ika-30 ng Enero, 2017

A historic matter of utmost and foremost significance: the founding of the nascent Church and the town of Taytay, now exists as a municipality of the Province of Rizal.

Taytay as a “mission” and “pueblo” (town) was founded by Fray Juan Portocarrero de Plasencia, a Franciscan missionary, in 1579. That was four hundred thirty-seven (437) years ago.

True to its meaning, “Taytay” proved to be the “bridge” of civilization and Christianization of the eastern side of Laguna Lake—of what is now the provinces of Rizal and half of Laguna.

It’s worth noticing that Taytay was even founded earlier than Antipolo City, Rizal Province’s current seat of Capitolio and Diocese.

In effect, the town and people are celebrating their rich heritage, history, and identity, as Christians, Filipinos, and Taytayeños every time comes the feast of patron St. John the Baptist.

For the founding of St. John the Baptist Parish Church and Taytay town both stood and rooted on the same historical origin and development, and that, they are inseparable and has since existed in symbiosis. It appears that “one could not have existed without the other.”

It’s then and now for everyone’s favorable attention and appreciation that the feast of St. John the Baptist on the 24th day of June be recognized as Taytay’s foundation day.

Viva San Juan Bautista!

Mabuhay ang Taytay!